تبلیغات


مهندسی شیمی طراحی فرایندهای صنایع نفت - بررسی وضعیت پالایشگاه‌های نفت كشور


امروز :
مهندسی شیمی طراحی فرایندهای صنایع نفت

پالایشگاه اصفهان
پـــالایــشــگـــاه اصــفـهــان از دو پــالایـشـگــاه شـمــاره یــك و دو بـا ظرفیت‌های مساوی یك صد هزار بشكه در روز تشكیل شده است. پالایشگاه اول، در بهمن 1358 آغاز به كار كرد و به فاصله شش ماه بعد نیز در سال 59 راه‌اندازی شد. محل این پالایشگاه، حدود 16 كیلومتری شمال اصفهان در مسیر جاده اصفهان به تهران واقع شده و با توجه به فـاصـلـه كـمـتـر از ده كـیلومتری با شهرهای پرجمعیت خمینی شهر، شـاهـیـن شـهـر و شـهـرك مـنـتظری عملكرد بهینه آن از نقطه نظر مسائل زیست محیطی حائز اهمیت است. خوراك نفت‌خام این پالایشگاه از حوزه‌های نفتی مارون و شادگان به وسیله خطوط لوله تامین می‌شود. سوخت مصرفی این پالایشگاه، از دو نوع سوخت مایع و گاز كه شامل گـازهـای پـالایـشگاه، مواد تولیدی سبك و نامرغوب و سوخت سنگین طراحی شده است.

پالایشگاه اراك
پـالایـشـگـاه اراك بـا تـوجه به امكانات تامین نوع نفت‌خام و مواد تـشـیـكـل دهـنده آن، همچنین نیاز مناطق مصرف با ظرفیت 150 هزار بشكه در روز در سال 1372 با ضریب پیچیدگی نسبتا بالا در 22 كیلومتری جنوب غربی شهر اراك (روستای شازند) طراحی و راه‌اندازی شده اســــت. خـــوراك نــفـــت‌خـــام ایـــن پالایشگاه از حوزه‌های نفتی مارون از طریق خط لوله 30، 32 و 36 اینچی تـــامــیـــن مـــی‌شـــود. ســوخــت ایــن پـالایـشـگـاه شـامل سوخت گاز از جمله گازهای جمع‌آوری شده از واحـدهـای پـالایـش، گـاز‌طبیعی و بـنزین واحد كاهش گرانروی (‌به دلیل مشخصات نامطلوب كیفی) و سوخت مایع سنگین  تامین می‌شود. پالایشگاه اراك به دلیل داشتن واحد سی.سی.ال می تواند بنزین بدون سرب تولید كند.

پالایشگاه آبادان
پالایشگاه آبادان با ظرفیت 630 هـزار بـشـكـه در روز بـزرگ ترین پالایشگاه جهان و تنها موسسه عظیم ایران و پایه انتقال فناوری به همه صنایع كشور قبل از پایان جنگ عراق علیه ایران بوده است. در طول جنگ صـدمـات زیادی به این پالایشگاه وارد و پس از خاتمه جنگ با توجه به موازنه تولید و مصرف فرآورده‌های نفتی در كشور تعداد زیاد واحدهای آن بازسازی و احداث شد و تعداد دیگری در دست مطالعه است. قبل از جنگ محصولات این پالایشگاه نه تنها نیاز داخلی را تامین كه مقداری نیز به خارج صادر می‌كرد. هم اكنون ظرفیت تصفیه نفت‌خام روزانه این پالایشگاه حدود 450 هزار بشكه است كه بزرگ ترین پالایشگاه منطقه بــه شـمــار مــی رود. خـوراك ایـن پالایشگاه از مجموع 450 هزار بشكه ارسالی به پالایشگاه 150 هزار بشكه نفت‌خام شیرین از حوزه اهواز - آسماری با خط لوله، 130 هزار بشكه نـفــت‌خـام تـرش مـخـلـوط مـنـاطـق مركزی توسط خط لوله و 170 هزار بـشـكـه نفت‌خام  ترش و سنگین صادراتی با خط لوله به پالایشگاه ارســـال مـــی‌شـــود. ســـوخـــت ایــن پـــــالایـــشـــگـــــاه نــیــــز از گــــازهــــای پالایشگاهی، نفت كوره، گازطبیعی آغاجاری و گاز مایع تامین می‌شود.

پالایشگاه بندرعباس
این پالایشگاه به منظور تامین قسمتی از فرآورده‌های نفتی مورد نیاز كشور به ویژه مواد میان تقطیر و بنزین با ظرفیت اسمی 232 هزار بشكه در روز احداث شد كه شامل 220 هزار بشكه نفت‌خام و 12 هزار بشكه مایعات گازی سرخون است. بـا تـوجـه بـه مـحـدود بودن ذخایر نـفـت‌خـام سـبـك كـشـور، طـراحـی پالایشگاه بندر عباس در سال 1384 این پالایشگاه را قادر ساخته تا روزانه 260 هزار بشكه نفت‌خام، 20 هزار بشكه میعانات گازی را فرآورش و محصول آن را از طریق شبكه خطوط لـولـه و اسـكله نفتی احداث شده صادر كند. خوراك نفت‌خام این پـالایـشـگـاه از جزیره خارگ و به وسـیـلـه نـفـتـكـش تـامـیـن مـی‌شـود. سـوخـت این پالایشگاه نیز از هر دونوع سوخت مایع و گاز است.

پالایشگاه كرمانشاه
پالایشگاه كرمانشاه با ظرفیت 15 هزار بشكه در روز در سال 1350 بر اساس مشخصات فنی میدان های نفتی كنار رودخانه قره سو و در داخـل شـهـر كـرمـانـشـاه بـا ضریب پـیـچـیـــدگـــی طـــراحــی، احــداث و راه‌اندازی شد. از نظر موقعیت آب و هوایی این منطقه سردسیر است و دما آن در زمستان تا منفی سی درجه سانتیگراد كاهش می یابد. خوراك این پالایشگاه در زمان طراحی از چاه‌های نفتی شرات با خط لوله 18 ایـنـچـی بـه طـول 260 كـیـلـومتر به پـالایـشگاه ارسال می‌شود. در پی شـرارت‌های رژیم بعث عراق در سال 1359 و به دلیل اشغال چاه‌ها، ارسال نفت‌خام به پالایشگاه قطع و كار پالایشگاه عملا متوقف شد. به منظور راه‌اندازی مجدد، خط لوله افرینه - كرمانشاه به قطر 16 اینچ و به طول 172 كیلومتر احداث و در آبان 1362 به بهره برداری رسید. در سال 1370 نیز نفت‌خام سركان - ماله كوه از طریق همین خط لوله با نفت‌خام اهواز - آسماری مخلوط و جهت تـصـفـیـه بـه پـالایشگاه ارسال شد. هم‌اكنون خوراك پالایشگاه شامل هر سه نوع خوراك نفت شهر، اهواز - آسماری و سركان - ماله كوه است. با توجه به تغییرات نفت‌خام، كنترل شـرایـط فـرآیـنـدی بـرای پالایشگاه مشكل بوده كه سبب نوسان در مقدار فرآورده‌ها، سوخت و ضایعات شده اســــت. بـــرای اجــتــنـــاب از بـــروز مـشـكـلات نـاشی از این موضوع، می‌توان نفت‌خام دریافتی از هر منبع را بـه صـورت مـجـزا ذخـیره و به تـفـكیك وارد پالایشگاه كرد یا با افـزایـش تـعـداد همزن‌ها نفت‌خام خــوراك را بــه صــورت مـخـلــوط یكنواخت از نفت‌خام‌های مختلف درآورد و به پالایشگاه ارسال كرد.

پالایشگاه تهران
بـــررســـی تـــولــیـــد و مـصــرف فرآورده‌های نفتی در شمال كشور موجب شد ابتدا پالایشگاه شماره یك تهران با ظرفیت طراحی 100 هزار بشكه در روز در سال 1347 و به دنبال آن با درسال 1352 پالایشگاه شماره دو با ظرفیت طراحی روزانه 125 هزار بشكه در كنار پالایشگاه شماره یك در جنوب شهر تهران با ضریب پیچیدگی متوسط احداث و راه‌اندازی شود. عملكرد بهینه این پـالایـشـگـاه از نـظـر مسائل زیست محیطی بسیار مهم و حیاتی است. خوراك نفت‌خام این پالایشگاه از حوزه‌های نفتی اهواز - آسماری، مارون و شادگان به وسیله خط لوله تامین می‌شود.

پالایشگاه شیراز
مـطـالـعـه و بررسی و مصرف فرآورده‌های نفتی و نفت‌خام مورد نیاز در جنوب كشور موجب شد كه پالایشگاه شیراز به وسیله شركت >Universal oil products< با ظرفیت روزانـــه 40 هـــزار بـشـكــه در روز كاركرد، طراحی و به وسیله شركت ایتالیایی>Snam progett < با نظارت شركت ملی نفت ایران در سال 1352 بهره‌برداری شود. در جریان جنگ تحمیلی تغییرات بسیاری برای بهبود روش‌هــــای تــــولــیــــد و افــــزایــــش فرآورده‌ها اعمال شد كه طراحی، ساخت، نصب و بهره برداری از واحد قیر دمیده و تولید قیر باتری برای اولین بار در ایران از این جمله اسـت. ظـرفـیت طراحی پالایشگاه شـیـراز روزانـه 40 هـزار بـشـكـه و ظرفیت بالقوه آن روزانه 50 هزار بشكه نفت‌خام به اضافه 7  هزار بشكه میعانات گاز است. با نصب و راه‌اندازی یك كوره جدید در واحد تقطیر ظرفیت این پالایشگاه حدود 35 درصــد افــزایــش یـافـتـه اسـت. نفت‌خام مورد نیاز این پالایشگاه به وسیله یك خط لوله ای به طول 230 كـیـلـومـتر از منابع نفتی گچساران تامین می‌شود. بر اساس بررسی‌های فنی- اقتصادی، از سال 1376 روزانه به طور متوسط 4000 بشكه میعانات گازی میادین سرخون و ماله كوه به نـفـت‌خـام خـوراك ایـن پـالایشگاه تزریق و این موضوع سبب افزایش فرآورده‌های میان تقطیر و در نتیجه افزایش ضریب بازدهی پالایشگاه می‌شود.

پالایشگاه تبریز
مطالعه و بررسی مقدار تولید و مصرف فرآورده‌های نفتی در كشور، همچنین تامین نفت‌خام، توزیع بهینه فرآورده‌های نفتی و سایر تسهیلات جانبی موجب شد تا پالایشگاه تبریز طراحی 80 هزار بشكه در روز در سال 1356 احداث و راه‌اندازی شود. ایـن پـالایـشـگـاه در 15 كـیـلـومـتری جنوب غربی تبریز واقع و به وسیله شركت U.O.P طراحی شده است. در سال 1372 با انجام تعمیراتی در واحد تقطیر ظرفیت پالایشگاه به 120 هزار بشكه در روز افزایش یافت، ولی اسـتفاده از واحدهای پایین دستی تاكنون میسر نشده است. خوراك نـفــت‌خــام ایــن پــالایـشـگـاه نـیـز از حوزه‌های اهواز - آسماری و شادگان توسط خط لوله تامین می‌شود.

پالایشگاه لاوان
بـه منظور تامین فرآورده‌های مـورد نیاز بنادر ساحلی، همچنین سـوخت كشتی‌هایی كه در خلیج فـارس تـردد مـی‌كـردند، پالایشگاه لاوان با ظرفیت طراحی 20 هزار بشكه در روز در سال 1355 به عنوان پالایشگاهی با ضریب پیچیدگی كم در جزیره لاوان احداث و راه‌اندازی شــد. مـتـعــاقـب آن در سـال 1373 دسـتـگاه‌های مراكس برای شیرین كردن نفت، همچنین نمك‌زدایی به واحـدهـای پالایشی این پالایشگاه اضافه شد و ظرفیت آن به روزانه تا 30 هزار بشكه در روز افزایش یافت. خوراك نفت‌خام این پالایشگاه از حوزه‌های نفتی فلات قاره به وسیله خط لوله 10 اینچی به طول حدود یك كیلومتر تامین می‌شود. از گاز مایع، نـفـت گـاز و نـفت كوره به عنوان سوخت در پالایشگاه لاوان استفاده می‌شود. در نهایت با مقایسه ارقام مربوط به تعداد كاركنان، میزان برق مصرفی، میزان سوخت به كار رفته، ظرفیت تولید هر پالایشگاه و محاسبه و مقایسه كارآیی و بهره‌وری این پــالایـشـگــاه كـه بـه شـرح آن نـمـی پردازیم، می‌توان نتیجه‌گیری كرد كه پـــالایــشــگـــاه تــبـــریـــز و شــیـــراز از پالایشگاه‌های دیگر كارآتر است كه تبریز مقام اول را در این باره به خود اخـتصاص داده است. با توجه به مـســــائــــل مــطـــرح شـــده بـــه بــیـــان راهـكــارهــایــی بــه مـنـظــور ارتـقـای وضــعــیـــت كـنــونــی پــالایـشـگــاه‌هــا پـرداخـته‌ایم تا با به كارگیری آنها شــاهـد بـازدهـی و كـارآیـی بـیـشـتـر پالایشگاه‌ها كشور باشیم.

راهكارهای سیاستی
1- یكی از موضوع‌هایی كه باید مورد توجه قرار گیرد، زیاد بودن تـعـداد كـاركـنـان در پالایشگاه‌های كشور است كه این نیروی كار اضافی بـه كـاهـش كارآیی منجر می‌شود. پـالایـشـگاهی با ظرفیت 400 هزار بشكه یا بیشتر در كشورهای پیشرفته را 400 تا 500 نفر اداره می‌كنند، در حالی كه پالایشگاه‌های كشور ما و از جـمـلـه پـالایشگاه آبادان از نیروی انسانی چند هزار نفری برخوردارند.
2- تـــركــیــب نـیــروی انـســانــی پـالایـشـگـاه‌هـای كـشور ما با دیگر كشورهای جهان متفاوت است، در حالی كه میانگین سابقه كار و تجربه ایـن نـیـروهـا در كـشـورهای دیگر، اهمیتی ویژه دارد.
3- بحث بعدی مربوط به ارتقای سطح دانش علمی كاركنان است، نیروی كار در پالایشگاه‌های ایران مـهـارت‌هـای تخصصی ندارد و با استفاده از آموزش‌های تخصصی، می‌توان سطح دانش علمی كاركنان را افزایش داد.
4- پالایشگاه‌های ایران به دلیل استفاده نابهینه از مواد اولیه، ضایعات بـسـیار زیادی تولید می‌كنند و سبب اتلاف انرژی و سوخت می‌شوند كه با انـجـام تـدابیری می‌توان جلوی این ضایعات و اتلاف انرژی را گرفت.
5- از دیـگــر عـوامـل مـوثـر بـر ســـودآوری پـــالایــشـگــاه‌هــا، مـیــزان سرمایه‌گذاری در این بخش است، به عبارت دیگر هر چه سرمایه‌گذاری اولیه بیشتر باشد، در نهایت سودآوری نیز بیشتر خواهد بود.
6- درجـــه پــیــچــیـــدگـــی یــك پـــالایــشــگـــاه و تـــوانـــایـــی تــولـیــد محصولات با ارزش، از عوامل موثر بـر وضـعـیـت سوددهی آن است. تــــولــیـــد بـــالای نــفـــت كـــوره در پالایشگاه‌های كشور، بر نامناسب بودن سوددهی آنها تاثیر دارد. برای تــبــــدیــــل ایــــن مــحــصــــولات بـــه محصولات باارزش تر، واحدهای اضــافـی نـیـاز اسـت كـه ایـن كـار، هم اكنون در پالایشگاه‌های آبادان و اراك و بندر عباس در حال انجام اســـــــت بـــــــه طـــــــور مـــشـــخــــــص پالایشگاه‌های ایران عموما در سطح مـتوسط است و پیچیدگی بالایی نـــدارد. پـــالایـشـگــاه‌هــای اراك و بـنـدرعـبـاس و پـس از آنـها دیگر پـالایـشگاه‌ها، بعد از بازسازی و اجرای طرح‌های توسعه‌ای به نوع پیچیدگی نزدیك می‌شدند، اما باز هم درطبقه پیچیده قرار نمی‌گیرند.
7- از دیگر راهكارهای افزایش كـارآیـی و اثربخشی پالایشگاه‌ها، واگـذاری ایـن واحـدهـا بـه بـخـش خـصـوصـی اسـت. ایـن مـسـئـله در بخشی از این واحدها تحقق یافته و در بـخـش عـظـیمی با چالش‌هایی روبه‌رو است.

آرشیو مطالب
نظر سنجی
میخواین کجا کار کنین؟










صفحات جانبی
پیوند های روزانه
امکانات جانبی

ابزار وبمستر

عکس

دانلود

قالب وبلاگ